Posts in category: Uncategorized

• GİRİŞ

4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli IV sayılı listede;“85.07 Elektrik akümülatörleri (bunların seperatörleri dahil) (kare veya dikdörtgen şeklinde olsun olmasın) (Yalnız elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya mahsus olanlar)” düzenlemesine yer verilmiş olup, bunların ithalatında %3 oranında ÖTV alınacağı belirtilmiştir. Gümrük idarelerinde bu konuda farklı uygulamalar yapıldığı anlaşılmakta olup, bu yazımızda bu konunun uygulaması hakkındaki görüşlerimize yer vereceğiz.

• KONUYLA İLGİLİ YASAL DÜZENLEME

Özel Tüketim Vergisi Kanununun 1. Maddesinde Verginin konusu olacak durumlar sayılmış ve ÖTV alınacak malların ekli listelerde yer aldığı belirtilmiştir. Kanunu’nun 1. Maddesinin 2. Numaralı fıkrasında; “…Kanuna ekli listelerde yer alan mallar Türk Gümrük Tarife Cetvelinde tanımlanan eşyalardır. Bu malların tarife numaralarında veya tanımlarında bu Kanuna ekli listeler dışında yapılacak değişiklikler Özel Tüketim Vergisi Kanununun uygulanmasında hüküm ifade etmez. (Ek cümle: 4/6/2008-5766/19 md.) Bu Kanuna ekli listelerdeki malların tarife numaralarında veya tanımlarındaki değişikliğin mahiyetini, Türk Gümrük Tarife Cetvelinde yapılan değişikliklere bağlı olarak açıklamaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.” Düzenlemesi yapılmıştır.

Kanuna ekli IV sayılı liste ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca Özel Tüketim Vergisi (IV) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği(20.08.2015 t. 29451 s. R.G.) yayınlanmıştır.

Kanunun IV nolu ek listesinde yukarıda belirtildiği üzere; “85.07 GTİP’nun da yer alan Elektrik akümülatörleri (bunların seperatörleri dahil) (kare veya dikdörtgen şeklinde olsun olmasın) (Yalnız elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya mahsus olanlar)” tanımına yer verilmiş olup, bu akümülatörlerden %3 oranında ÖTV alınacağı anlaşılmaktadır.

Gümrük idarelerinde bu düzenlemede parantez içinde yer alan -Yalnız elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya mahsus olanlar- tanımıyla ilgili farklı uygulamalar olması, tereddüt yaşanması  ve Akümülatör ve Geri Kazanım Sanayicileri Derneği(AKÜDER) ile Tüm Akü İthalatçıları ve Üreticileri Derneğinin(TÜMAKÜDER)  Gümrükler Genel Müdürlüğüne başvuruları üzerine; Gümrükler Genel Müdürlüğünce konu hakkında Hazine ve Maliye Bakanlığına görüş sorulduğu, bu Bakanlığın Gelir İdaresi Başkanlığından  alınan 31.03.2020 tarihli E.41900 sayılı cevabi yazısında;

– Bahse konu parantez içi hükümde yer alan “yalnız” ibaresinin, ÖTV Kanununa ekli listelerde sıklıkla kullanılan teknik bir ibare olduğu ve bir GTİP numarasında birden fazla eşya cinsinin/çeşidinin bulunması ancak bunlardan yalnızca bir veya birkaçının vergilendirilmek (kavranmak) istenmesi halinde kullanıldığı,

– Elektrik motorlu taşıt araçlarının (hibrit taşıtlar dahil) motorunu çalıştırmaya mahsus elektrik akümülatörlerinin ÖTV kapsamında olduğu ve ayrıca, elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya mahsus bir elektrik akümülatörünün aynı zamanda başkaca bir fonksiyon için de kullanılmaya müsait olmasının vergilendirmeye tesirinin bulunmadığının altı çizilerek bu şekildeki akümülatörlerin de ÖTV`ye tabi olduğu,

– Söz konusu tarife pozisyonunda yer alan elektrik akümülatörlerden kesintisiz güç kaynakları, alarm ve kontrol devreleri gibi yukarıda belirtilen fonksiyon dışında kullanılanların ÖTV`ye tabi olmadığı, ancak, yine yukarıda belirtildiği üzere, bu akümülatörlerin teknik olarak elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya (bu şekilde kullanılmaya) müsait olması halinde ÖTV uygulanması gerektiği,

– Elektrikli bisiklet gibi 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve bu Kanun uygulamasına ilişkin Karayolları Trafik Yönetmeliğinde “motorsuz taşıt” olarak tanımlanan ve ÖTV`ye tabi olmayan taşıtların motorunu çalıştırmaya mahsus elektrik akümülatörlerinin ÖTV`ye tabi olmadığı, ancak, yine yukarıda belirtildiği üzere, bu akümülatörlerin teknik olarak elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya (bu şekilde kullanılmaya) müsait olması (ve kapasitesinin buna yetmesi) halinde ÖTV uygulanması gerektiği…” belirtilmiştir.

Gümrükler Genel Müdürlüğü bu yazıyı tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerine  06.04.2020 tarihli 53684525 sayılı yazısı ekinde göndermek suretiyle uygulamanın buna göre yapılmasını istemiştir.

Bu konuda, Ege Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünün cari ithalat sırasında karşılaştığı bir olay nedeniyle Gümrükler Genel Müdürlüğüne yazdığı yazıda özetle; ”…Yalnız elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya mahsus olanlar”ın tespitinde, parantez içi düzenlemeden kaynaklı farklı uygulamalar olduğu, özellikle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda “motorsuz taşıt” olarak tanımlanan elektrikli bisikletlerde kullanılan akümülatörlerin vergilendirilip vergilendirilmeyeceği hususunda tereddüt hasıl olduğu, Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümünden alınan yazıda; Not-1: Bu eşya elektrik motorlu taşıtların anlık güç talebini tek başına karşılayacak elektriksel özelliklere sahip değildir. Bu konuda nihai karar için iç yapılarını inceleyerek test yapabilecek bir kurumdan görüş istenmesi uygun olacaktır.

Not-2: Bu eşya elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırabilecek elektriksel özelliklere sahiptir. Bu konuda nihai karar için iç yapılarını inceleyerek test yapabilecek bir kurumdan görüş istenmesi uygun olacaktır.” şeklinde görüş bildirildiği ve söz konusu görüşten eşyaların motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya müsait olup olmadığının akü kodları bazında Üniversite tarafından belirlendiği bununla birlikte nihai karar için başka bir kurumdan daha görüş alınmasının önerildiği, ancak TSE nezdinde yapılan girişimlerin sonuçsuz kaldığı…” belirtilmek suretiyle, Gümrükler Genel Müdürlüğünden görüş istenmesi üzerine Gümrükler Genel Müdürlüğünün Hazine ve Maliye Bakanlığı ile yazışma yapmak suretiyle tüm Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerine dağıtımlı Gümrükler Genel Müdürlüğünün 10.11.2021 tarihli 68952502 sayılı yazıyı göndermiştir. Bu yazıda özetle; “…Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınan görüş doğrultusunda bahse konu eşyalara ilişkin her herhangi bir tespit yapılmadığından bahisle, Ege Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü tarafından hazırlanan Teknik Raporda yer alan tespitlerin esas alınarak işlem tesis edilmesi Başkanlıklarınca uygun bulunduğu, karşılaşılacak diğer münferit ürün/olay bazında ithalat yapan firmalar tarafından, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınacak değerlendirme/görüş/teknik raporda yer alan tespitlerin esas alınarak işlem tesis edilmesinin mümkün olduğu…” görüşüne yer verilmiştir.

• UYGULAMAYA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMEMİZ

Öncelikle, gerek Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yazısı, gerekse buna istinaden Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün yukarıda bahsedilen konuya ilişkin yazılarının; Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun (IV) nolu ekinde yer alan 85.07 GTİP karşısındaki tanımla bağdaşmadığını belirtmek istiyoruz.  Bu tanımda -yalnız elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya mahsus olanlar- dendiği ve bunların %3 ÖTV.’ye tabi olduğu belirtildiği halde, bahse konu bu yazılarda –yalnız- kavramı kanuna aykırı olarak esnetilmiş ve adeta tüm elektrikli aküleri kapsar şekilde yorumlanmıştır. Hatta daha da ileri gidilmiş bisikleti çalıştıran bir akü dahi bu kapsama sokulmuştur. Halbuki –yalnız- kavramı açıktır. Akünün teknik olarak -sadece elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırır- özellikte olması gerekir.

Kaldı ki, Vergi Hukukunun; vergilerin ancak kanunla konulup kanunla kaldırılacağı, vergi oranlarının da yine ancak kanunla veya kanunun verdiği yetki ile Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle belirleneceği temel ilkesine göre olaya baktığımızda; Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun (IV) Nolu ekinde yer alan –tanıma- Hazine ve Maliye Bakanlığınca bir yazıyla açıklama getirilerek, adeta kanunen  muafiyet kapsamında olan eşyanın vergili hale getirilmesinin Vergi Hukukuyla bağdaşır bir yanının da bulunmadığı düşünülmektedir.

Kanun koyucu istemiş olsa idi; tüm elektrikli akümülatörleri ÖTV kapsamına alabilirdi. Ancak burada ayrım yapmış ve –YALNIZ ELEKTRİK MOTORLU TAŞIT ARAÇLARININ MOTORUNU ÇALIŞTIRMAYA MAHSUS OLANLAR- parantez içi düzenleme ile ÖTV ödeme yükümlülüğüne sınırlama getirmiştir.

Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli IV sayılı listede; yalnız elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya mahsus olanların %3 özel tüketim vergisine tabi olduğu düzenlenmiş olup, elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya mahsus bir elektrik akümülatörünün aynı zamanda başkaca bir fonksiyon için de kullanılmaya müsait olması halinde bu kapsama girmeyeceği, düzenlemenin lafzi yorumunda ithal edilen elektrikli akümülatörün %3 oranında özel tüketim vergisine tabi olmasının yalnız elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunun çalıştırmaya mahsus olması şartına özgülendiği, ilgili Bakanlıkların tasarruflu yazıları esas alınarak bu kapsamın genişletilemeyeceği açıktır.

Gümrük idarelerinin yapacakları hukuki sonuç doğurucu işlemlerinin her türlü şüpheden uzak somut verilere dayalı ve kanunun lafzına uygun olarak yapılması esastır. Aksi halde aldıkları kararlar yargı mercilerince iptale konu olacak, ancak bu arada işlemlerin sürünceme de kalması yanında bir çok yönden mağduriyette yaşanabilecektir.

• SONUÇ

Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli IV sayılı listede;“85.07 Elektrik akümülatörleri (bunların seperatörleri dahil) (kare veya dikdörtgen şeklinde olsun olmasın) (Yalnız elektrik motorlu taşıt araçlarının motorunu çalıştırmaya mahsus olanlar” hükmünün açık olduğunu, ÖTV’nin YALNIZCA elektrik motorlu araçların motorunu çalıştırmaya mahsus(Türk Dil Kurumuna göre; özgü, özel, bir şey için ayrılmış) akümülatörlerinin ithalatı sırasında alınabileceğini, aksine olan gümrük vergileri tahakkuku ve idari para cezası işlemlerinin hukuka aykırı olduğunu ve idari yargıda iptale konu olacağını belirtmek istiyoruz.

İZMİR, 31.08.2026